657 sayılı DMK m.125'in sonunda yer alan '...eylemin nitelik ve ağırlık itibariyle benzer olanları ile aynı tür disiplin cezaları verilir' hükmü, disiplin hukukunda 'kıyas' (analoji) yasağını ihlal eder mi? Bu hükmün 'suç ve cezada kanunilik' ilkesi çerçevesindeki yerini ve Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki yaklaşımını değerlendiriniz.

Ceza hukukunda, özgürlüğü kısıtlayıcı niteliği nedeniyle 'kıyas' (analoji) kesinlikle yasaktır. Yani kanunda açıkça suç olarak tanımlanmayan bir fiil, benzer bir suça benzetilerek cezalandırılamaz. Disiplin hukukunda ise durum daha farklıdır. DMK m.125'teki bu hüküm, disiplin hukukunda sınırlı ve dar yorumlanmak kaydıyla bir kıyas yetkisi tanımaktadır. Bu durumun temel sebebi, memuriyet hayatında ortaya çıkabilecek tüm disiplinsizlik hallerinin kanunla tek tek ve sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmasının imkansız olmasıdır. Kanun koyucu, bu nedenle temel disiplinsizlik türlerini örnekleyici olarak saymış ve sayılmayan ancak nitelik ve ağırlık olarak bunlara benzeyen fiillerin de cezalandırılabilmesine olanak tanımıştır. Bu durum, 'suç ve cezada kanunilik' ilkesinin disiplin hukuku alanındaki daha esnek yorumlanmasından kaynaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi de kararlarında, disiplin cezalarının idari yaptırım niteliğinde olduğunu, ceza hukuku anlamında suç ve ceza olmadığını belirterek, disiplin hukukunda kanunilik ilkesinin ceza hukukundaki kadar katı uygulanmayacağını kabul etmektedir (örn. AYM, 28.04.2011, E.2009/54, K.2011/67). Ancak bu kıyas yetkisi sınırsız değildir. Uygulanacak cezanın, kanunda açıkça belirtilen benzer fiilin cezasıyla 'aynı tür' olması ve fiilin 'nitelik ve ağırlık' olarak açıkça benzerlik göstermesi zorunludur. Aksi takdirde yapılan işlem, keyfiliğe yol açar ve idari yargıda iptal edilebilir.