Bir kanser hastasının tedavisinde kullanılacak ilacın, Türkiye'de ruhsatlı olmasına rağmen SGK ödeme listesinde (SUT EK-4/A) olmaması durumunda, bu ilacın bedelinin karşılanması talebiyle SGK'ya yapılan başvurunun hukuki dayanağı ne olmalıdır? SGK'nın SUT listesiyle bağlılığı mutlak mıdır?

Bu durumda SGK'ya yapılacak başvurunun ve ardından açılacak davanın temel hukuki dayanağı, Anayasa ve üst hukuk normlarıdır. SGK'nın, bir ilacı karşılamama yönündeki kararının dayanağı olan Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), bir yönetmelik niteliğindedir ve normlar hiyerarşisinde Anayasa ve kanunların altında yer alır. Dolayısıyla SUT hükümlerinin üst hukuk normlarına aykırı olması durumunda uygulanmaması gerekir. Başvurunun ve davanın hukuki dayanakları şunlardır: 1) Anayasa m.2 (Sosyal Devlet İlkesi): Devletin, vatandaşlarının sağlık ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğunu belirtir. 2) Anayasa m.17 (Yaşama Hakkı): Devletin, kişilerin yaşam hakkını koruma ve bu hakkın gereği olan sağlık hizmetlerine erişimi sağlama yönünde pozitif bir yükümlülüğü vardır. 3) Anayasa m.56 (Sağlık Hakkı): Herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu ve devletin herkesin hayatını beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamakla görevli olduğunu düzenler. 4) 5510 sayılı Kanun: Bu kanun, genel sağlık sigortalılarına gerekli sağlık hizmetlerinin sağlanmasını SGK'nın bir görevi olarak tanımlar. SGK'nın SUT listesiyle bağlılığı mutlak değildir. Bir ilacın, hastanın tedavisinde hayati öneme haiz olduğu, bilinen diğer tedavilerin fayda vermediği ve bu ilacın kullanılmasının tıbbi bir zorunluluk olduğu hekim raporlarıyla kanıtlandığında, SGK'nın sadece SUT listesinde yer almıyor diye bu ilacı karşılamaması, Anayasa ile güvence altına alınan yaşama ve sağlık hakkının ihlali anlamına gelir. Mahkemeler de bu gerekçelerle, SUT listesinde olmasa dahi, hayati öneme sahip ilaçların bedelinin SGK tarafından karşılanması yönünde kararlar vermektedir (Örn: İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İDDK, 2020/1325 K. sayılı karar).