İdare mahkemesi tarafından verilen bir karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunda, Bölge İdare Mahkemesi'nin (BİM) yapabileceği inceleme türleri ve verebileceği karar çeşitleri nelerdir? BİM'in hangi kararları kesindir?

Bölge İdare Mahkemesi (BİM), istinaf başvurusunu hem hukuki yönden hem de maddi vakıalar yönünden (re'sen) inceler; yani ilk derece mahkemesinin kararını tüm yönleriyle denetler ve adeta dosyayı yeniden ele alır. İYUK m.45 uyarınca BİM'in verebileceği kararlar şunlardır: 1) İstinaf Başvurusunun Reddi: BİM, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Eğer kararda düzeltilmesi mümkün maddi hatalar varsa, bunları düzelterek yine ret kararı verebilir. 2) Kararın Kaldırılması ve Yeniden Esas Hakkında Karar Verilmesi: BİM, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmazsa, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu durumda, dosyayı geri göndermez, işin esası hakkında kendisi yeniden bir karar verir. Bu, istinafın en temel özelliğidir. 3) Kararın Kaldırılması ve Dosyanın Geri Gönderilmesi: BİM, sadece istisnai bazı durumlarda dosyayı geri gönderir. Bu durumlar; ilk derece mahkemesinin ilk inceleme üzerine (dilekçe ret, görev/yetki ret gibi) verdiği kararın hukuka aykırı bulunması veya davaya görevsiz/yetkisiz mahkeme ya da yasaklı hakim tarafından bakılmış olması halleridir. BİM'in bu fıkra uyarınca verdiği dosyayı geri gönderme kararları kesindir. Ayrıca, İYUK m.46'ya göre temyize tabi olmayan (yani konusu belirli bir parasal sınırı aşmayan veya kanunda sayılan dava türlerinden olmayan) uyuşmazlıklarda BİM'in verdiği kararlar da kesindir.