TCK m.309'da düzenlenen 'Anayasayı İhlal' suçunun maddi unsurunu oluşturan 'cebir ve şiddet' kavramı neleri kapsar? Sadece maddi cebir mi yoksa manevi cebir de bu kapsamda mıdır? Suçun 'elverişli hareketlerle' işlenmesi zorunluluğunu açıklayınız.
TCK m.309'da düzenlenen Anayasayı İhlal suçunun oluşabilmesi için temel maddi unsur, Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya, değiştirmeye veya uygulanmasını önlemeye yönelik fiillerin 'cebir ve şiddet' kullanılarak işlenmesidir. Bu kavram, suçun oluşumu için zorunlu bir unsurdur. 'Cebir ve şiddet' kavramı doktrinde tartışmalı olmakla birlikte, Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre hem maddi cebri hem de manevi cebri (tehdit) kapsar. - Maddi Cebir: Kişiler veya eşya üzerinde fiziki güç kullanılmasıdır. Silah kullanma, bombalama, kişileri alıkoyma, kamu binalarını işgal etme gibi eylemler maddi cebir kapsamındadır. - Manevi Cebir (Tehdit): Kişilerin iradelerini, gelecekte gerçekleştirilecek bir kötülük korkusuyla zorlamaktır. Örneğin, kamu görevlilerinin görevlerini yapmamaları, aksi halde öldürülecekleri yönünde tehdit edilmesi manevi cebirdir. Suçun oluşabilmesi için kullanılan cebir ve şiddetin, amaçlanan neticeyi (Anayasal düzeni ihlal) gerçekleştirmeye 'elverişli' olması gerekir. Bu, 'elverişlilik' şartıdır. Elverişlilik, kullanılan araçların ve yapılan hareketlerin, Anayasal düzen için somut bir tehlike yaratma potansiyeline sahip olması demektir. Tekil, münferit ve cılız eylemler, ne kadar hukuka aykırı olursa olsun, Anayasal düzeni ortadan kaldırma potansiyeli taşımıyorsa, TCK m.309'u oluşturmaz, ancak başka suçları (görevi yaptırmamak için direnme, kamu malına zarar verme vb.) oluşturabilir. Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin (yeni 3. Ceza Dairesi) 15 Temmuz darbe girişimi davalarındaki kararlarında da vurgulandığı gibi, elverişlilik, fiilin işlendiği bağlam, örgütlü yapı, kullanılan araçların niteliği ve yarattığı somut tehlike bir bütün olarak değerlendirilerek takdir edilir. Bu suç, bir teşebbüs suçu olduğundan, elverişli vasıtalarla icra hareketlerine başlanması suçun tamamlanması için yeterlidir.