RTÜK'ün, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinde yer alan soyut 'yayın hizmeti ilkeleri'ni (örn: 'toplumun milli ve manevi değerlerine aykırılık', 'insan onuruna saygısızlık') denetlerken uyması gereken temel hukuk ilkeleri nelerdir? Bu denetimin ifade ve basın hürriyeti üzerinde 'caydırıcı etki' (chilling effect) yaratmaması için nelere dikkat edilmelidir?

RTÜK'ün, 6112 sayılı Kanun m.8'deki soyut nitelikteki yayın hizmeti ilkelerini denetlerken uyması gereken temel hukuk ilkeleri şunlardır: 1) Kanunilik İlkesi: RTÜK, yaptırım uygularken yorum yoluyla kanunda belirtilmeyen yeni ihlal sebepleri yaratamaz. İhlal tespiti, kanuni tipe uygun olmalıdır. 2) Belirlilik ve Öngörülebilirlik İlkesi: 'Milli ve manevi değerler' gibi soyut kavramların ne anlama geldiği, objektif, tutarlı ve önceden bilinebilir kriterlerle uygulanmalıdır. Aksi takdirde, keyfi ve çelişkili uygulamalar ortaya çıkar. 3) Ölçülülük İlkesi: İfade ve basın hürriyetine yapılan müdahale (yaptırım), ulaşılmak istenen meşru amaçla orantılı olmalıdır. Cezanın ağırlığı, ihlalin vahametiyle dengeli olmalıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28.06.2018 tarihli kararında da vurgulandığı gibi, hak ve özgürlükler sınırlandırılırken adil ve ölçülü bir denge kurulmalıdır. Bu denetimin ifade ve basın hürriyeti üzerinde 'caydırıcı etki' yaratmaması için; a) RTÜK'ün kararlarında sübjektif ve keyfi değerlendirmelerden kaçınması, siyasi veya ideolojik ayrımlar yapmaksızın tarafsız hareket etmesi, b) Eleştiri hakkının ve farklı görüşlerin korunması, yaptırımların eleştiriyi susturma aracına dönüşmemesi, c) Yaptırım kararlarının gerekçelerinin açık, somut ve ikna edici olması, d) Yaptırımların, özellikle ağır para cezaları veya yayın durdurma gibi, yayıncı kuruluş üzerinde sansür veya otosansüre yol açacak nitelikte olmaktan kaçınılması gerekmektedir. Aksi takdirde, yayıncılar cezalandırılma korkusuyla kamusal tartışmaya katkı sunmaktan çekinir ve bu durum demokratik toplumun temelini oluşturan ifade ve basın hürriyetini zedeler.