Bir idari işlemin iptali davasında, davanın hem 'süre aşımı' hem de 'esastan' reddini gerektiren nedenler varsa, İdare Mahkemesi hangi gerekçeyle karar vermelidir? Mahkemenin usul ve esas hakkında aynı anda karar vermesi mümkün müdür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #48894

Bu durumda mahkeme, davayı 'süre aşımı' nedeniyle usulden reddetmelidir. Dava açma süresi, bir 'dava şartı'dır. Mahkeme, davanın esasına girmeden önce, dava şartlarının (ehliyet, süre, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı vb.) varlığını re'sen araştırmakla yükümlüdür. Eğer mahkeme, davanın kanunda öngörülen süre içinde açılmadığını tespit ederse, davanın esasına (işlemin hukuka uygun olup olmadığına) ilişkin bir inceleme yapmaksızın, davayı 'süre aşımı nedeniyle' usulden reddeder. Buna 'usul ekonomisi' ve 'dava şartlarının öncelikli incelenmesi' ilkesi denir. Mahkemenin, hem 'dava süreaşımı nedeniyle usulden reddedilmiştir' hem de 'esastan da şu nedenlerle hukuka uygundur' şeklinde bir karar vermesi, kendi içinde çelişkili olur ve hukuken mümkün değildir. Dava şartı yoksa, esasa girilemez.