Bir idari işlemin iptali davasında, mahkeme, dava konusu işlemin yanı sıra, bu işlemin dayanağı olan genel ve düzenleyici bir işlemi (yönetmelik, genelge vb.) de hukuka aykırı bulursa, bu düzenleyici işlemi kendiliğinden iptal edebilir mi? Bu durumda izlenmesi gereken usul nedir?

Hayır, mahkeme düzenleyici işlemi kendiliğinden iptal edemez. Bu durum, 'dava konusunun genişletilmesi yasağı' ile ilgilidir. İdare mahkemesi, sadece dava dilekçesinde iptali istenen birel işlemle bağlıdır. Ancak, bu birel işlemin dayanağı olan yönetmelik veya genelge gibi bir düzenleyici işlemin hukuka aykırı olduğunu tespit ederse, bu durumu bir 'ciddi ve ön sorun' olarak kabul eder. Bu durumda mahkemenin izleyebileceği iki yol vardır: 1) Eğer düzenleyici işlemi iptal etme görevi Danıştay'a aitse, İYUK m.31'in atfıyla uygulanan HMK'daki 'bekletici mesele' kurumunu işletebilir ve Danıştay'da o düzenleyici işleme karşı dava açılması için davacıya süre verebilir. 2) Daha yaygın ve doğru olan usul ise, İYUK m.7/4'te belirtilen, 'İlanı gereken düzenleyici işlemlere karşı dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler' kuralıdır. Mahkeme, birel işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa, davacıya bu düzenleyici işleme karşı da ayrı bir dava açma imkanı olduğunu hatırlatabilir veya mevcut davada birel işlemi, dayanağı hukuka aykırı olduğu için iptal edebilir. Ancak, dava konusu edilmeyen düzenleyici işlemi iptal edemez.