5237 sayılı TCK'ya göre, Anayasayı ihlal (m.309), Yasama organına karşı suç (m.311) ve Hükümete karşı suç (m.312) arasındaki temel farklar nelerdir? 15 Temmuz darbe girişimi davalarında failler neden genellikle bu suçların tamamından değil, ağırlıklı olarak TCK m.309'dan cezalandırılmaktadır?

Bu üç suç arasındaki temel fark, korunan hukuki değer ve suçun konusudur. TCK m.309 (Anayasayı İhlal), en genel ve kapsayıcı suçtur; Anayasa'nın öngördüğü temel düzeni, yani devletin şekli (cumhuriyet), nitelikleri (demokratik, laik, sosyal hukuk devleti) ve erkler ayrılığı gibi temel prensipleri korur. TCK m.311 (Yasama Organına Karşı Suç), özel olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin görevlerini yapmasını engellemeyi hedefler. TCK m.312 (Hükümete Karşı Suç) ise, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni (Cumhurbaşkanlığı Kabinesi) ortadan kaldırmaya veya görevlerini yapmasını engellemeye yöneliktir. 15 Temmuz darbe girişimi, sadece Hükümeti veya Meclis'i değil, topyekûn Anayasal düzeni hedef alan bir kalkışmadır. Yargıtay içtihatlarına göre, Anayasayı ihlal suçu (m.309), diğer iki suçu da (m.311, m.312) kapsayan, daha genel ve asli bir normdur. Darbe girişimi gibi eylemlerde, yasama ve yürütme organlarına yönelik saldırılar, nihai amaç olan Anayasal düzeni ortadan kaldırma hedefinin birer parçası ve aracıdır. Bu nedenle, 'fikri içtima' (TCK m.44) benzeri bir yorumla, faillerin sadece en ağır ve en kapsamlı suç olan TCK m.309'dan cezalandırılması, diğer suçların bu suçun içinde eridiğinin kabul edilmesi, ceza adaletine daha uygun görülmektedir. Bu nedenle failler, genellikle tek bir suç olan Anayasayı ihlal suçundan (ağırlaştırılmış müebbet hapis) cezalandırılmaktadır.