CMK m. 217'de düzenlenen 'vicdani delil sistemi', hakimin keyfi karar verebileceği anlamına mı gelir? Bu sistemin denetimi nasıl sağlanır?

Hayır, hakimin keyfi karar verebileceği anlamına gelmez. Metinde de belirtildiği gibi, 'Delil takdirindeki serbesti, keyfilik olarak algılanmamalı, akla, mantığa ve bilimsel kurallara aykırı olarak değerlendirilmemelidir' (Yargıtay 16. CD, 2018/4166 E.). Vicdani delil sisteminin denetimi, mahkeme kararının 'gerekçeli' olması zorunluluğu ile sağlanır. Hakim, ulaştığı vicdani kanaatin hangi hukuka uygun delillere dayandığını, bu delilleri nasıl değerlendirdiğini, hangi delili neden üstün tuttuğunu veya neden reddettiğini kararının gerekçesinde akla, mantığa ve hukuka uygun bir şekilde açıklamak zorundadır. Bu gerekçe, kanun yolu (istinaf ve temyiz) denetimine tabidir (YCGK, 2022/420 E., 2024/324 K.).