Kesin hüküm (res judicata) nedir ve HMK madde 114'te nasıl bir dava şartı olarak düzenlenmiştir? Maddi anlamda kesin hükmün menfi etkisi nedir?

Kesin hüküm, aynı davanın daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması şeklinde HMK madde 114/1-i bendinde bir olumsuz dava şartı olarak düzenlenmiştir. Kesin hüküm itirazı, 'ne bis idem' (aynı fiilden ötürü bir kişi ancak bir kez yargılanabilir) kuralını temel alır. Maddi anlamda kesin hükmün menfi etkisi, karara konu kılınan uyuşmazlığın yeni bir davanın konusunu oluşturamaması; oluşturmuşsa böyle bir davanın dinlenmeyip usulden reddedilmesidir. Bu, çelişik kararların ortaya çıkmasını engelleyerek hukuki istikrarı sağlar. Maddi anlamda kesin hüküm, müspet değil menfi etkisi itibarıyla bir dava şartı konumundadır (HMK m. 114 Gerekçesi, Hukuk Genel Kurulu 2019/690 E., 2021/299 K.).