Derdestlik (lis pendens) nedir ve HMK madde 114'te nasıl bir dava şartı olarak düzenlenmiştir? Derdestlik itirazının yargılama sürecindeki önemi nedir?

Derdestlik, aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması şeklinde HMK madde 114/1-ı bendinde bir olumsuz dava şartı olarak düzenlenmiştir. Yani, aynı davanın aynı mahkemede ya da başka mahkemelerde iki kere açılmış ve birinci davanın hâlen görülmekte (derdest) olması durumunda, ikinci dava derdestlik nedeniyle usulden reddedilir. Derdestlik itirazı, hukukî yarar eksikliğinin somut bir düzenleniş biçimi olup, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinde davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesine dayanır. Bu durum, derdestlik itirazının 'ilk itiraz' olmaktan çıkarılıp, dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesini sağlamıştır (HMK m. 114 Gerekçesi, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2020/8433 E., 2021/3916 K.).