HMK m. 114/1(g) 'Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması' bir dava şartıdır. HMK m. 120/2 ise 'Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.' der. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2017/2723 E. sayılı kararda, davanın 1086 sayılı Kanun döneminde açılıp 6100 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra gider avansı istenmesi ve yatırılmasına rağmen, sonraki celsede 'gider avansının yatırılmadığı' gerekçesiyle davanın reddedilmesi nasıl değerlendirilmiştir? HMK m. 448 (derhal uygulama ilkesi) bu durumda nasıl yorumlanmalıdır?
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2017/2723 E., 2018/11134 K. sayılı kararında, dava 1086 sayılı HUMK döneminde açılmış, 6100 sayılı HMK yürürlüğe girdikten sonra mahkeme HMK m. 120 uyarınca gider avansı yatırılması için kesin süre vermiş ve davacı bu avansı yatırmıştır. Ancak bir sonraki celsede mahkeme, çelişkili bir şekilde, 'gider avansının yatırılmadığı ve dava değeri gösterilmeden dava açıldığı' gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay bu kararı bozmuştur. Değerlendirmesi şöyledir: 1. **Tamamlanmış İşlemler:** HMK m. 448, yeni usul kanunu hükümlerinin, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanacağını belirtir. Davanın açılmasıyla ilgili işlemler (harcın yatırılması, dava dilekçesinin verilmesi gibi) 1086 sayılı Kanun döneminde tamamlanmıştır. Bu nedenle, davanın açılışıyla ilgili olarak HMK'daki yeni bir şartın (gider avansı) geriye dönük olarak katı bir şekilde uygulanması sorunlu olabilir. Ancak somut olayda mahkeme zaten HMK m. 120'ye göre süre vermiş ve davacı da bu sürede avansı yatırmıştır. 2. **Gider Avansının Yatırılmış Olması:** Davacı, mahkemenin verdiği kesin süre içinde gider avansını yatırmıştır. Bu durumda, artık 'gider avansının yatırılmadığı' gerekçesiyle davanın reddedilmesi açıkça hatalıdır. 3. **Dava Değerinin Gösterilmemesi:** Dava değerinin gösterilmemesi HMK m. 119/1-d'de belirtilen bir dilekçe unsuru eksikliğidir ve HMK m. 119/2'ye göre bu eksikliğin giderilmesi için hakim davacıya bir haftalık kesin süre vermelidir. Süresinde giderilmezse dava açılmamış sayılır. Mahkemenin bu eksiklik için de usulüne uygun süre vermeden davayı reddetmesi hatalıdır. Yargıtay, HMK m. 120'deki gider avansı ile HMK m. 324'teki delil ikamesi avansını da ayırmış, somut olayda gider avansının zaten yatırıldığını, dava değerinin gösterilmemesi eksikliğinin ise HMK m. 119/2 uyarınca giderilebilir bir eksiklik olduğunu vurgulamıştır. Dolayısıyla, HMK m. 448'in derhal uygulama ilkesi, kazanılmış hakları veya tamamlanmış işlemleri ortadan kaldıracak şekilde yorumlanmamalıdır. Gider avansı yeni bir dava şartı olarak getirilmişse de, mahkeme bunun ikmali için süre vermiş ve bu yerine getirilmişse, artık bu nedenle ret kararı verilemez. Mahkemenin çelişkili ve usulsüz gerekçelerle davayı reddetmesi bozulmuştur.