CMK m. 174/2 'Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.' hükmünün gerekçesi nedir? Bir mahkeme, savcının bir eylemi 'hırsızlık' olarak nitelendirmesine rağmen, eylemin 'güveni kötüye kullanma' olduğunu düşünüyorsa, bu durumda nasıl bir yol izlemelidir?

CMK m. 174/2'nin temel gerekçesi, ceza muhakemesinde suçun hukuki nitelendirmesini yapma yetkisinin nihai olarak mahkemeye ait olmasıdır. Cumhuriyet savcısı, soruşturma sonucunda topladığı delillere göre bir hukuki değerlendirme yaparak suçu nitelendirir ve iddianameyi buna göre düzenler. Ancak bu nitelendirme, mahkemeyi bağlayıcı değildir. CMK m. 225/1'e göre 'Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir.' ve m. 225/2'ye göre 'Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir.' Bu ilkelere göre, mahkeme, savcının yaptığı hukuki nitelendirmeyle bağlı olmadığı için, sırf bu nitelendirmeye katılmadığı gerekçesiyle iddianameyi iade edemez. Eğer mahkeme, savcının bir eylemi 'hırsızlık' olarak nitelendirmesine rağmen, dosyadaki delillere ve fiilin unsurlarına göre eylemin aslında 'güveni kötüye kullanma' suçunu oluşturduğunu düşünüyorsa, izlemesi gereken yol şudur: 1. **İddianameyi Kabul Etmek:** Öncelikle, CMK m. 174'teki diğer iade sebepleri yoksa iddianameyi kabul etmelidir. 2. **Yargılama Yapmak:** Kovuşturma aşamasında delilleri toplamalı (veya toplanmış delilleri değerlendirmeli), tanıkları dinlemeli, sanığın savunmasını almalıdır. 3. **Ek Savunma Hakkı Tanımak (Gerekirse):** Eğer mahkemenin yapacağı yeni nitelendirme, sanığın savunmasını etkileyecek nitelikteyse (örneğin, daha ağır bir cezayı gerektiriyorsa veya farklı savunma argümanları gerektiriyorsa), sanığa CMK m. 226 uyarınca ek savunma hakkı tanımalıdır. 4. **Hüküm Kurmak:** Yargılama sonucunda ulaştığı kanaate göre, fiili doğru hukuki vasfıyla (örneğin güveni kötüye kullanma) nitelendirerek hükmünü kurar. Özetle, mahkeme, savcının hukuki nitelendirmesini hatalı buluyorsa, iddianameyi iade etmek yerine, kabul edip yargılama sırasında bu nitelendirmeyi düzelterek ve sanığa ek savunma hakkı tanıyarak (CMK m. 226) doğru vasıfla hüküm kurmalıdır. İade, bu tür bir hukuki değerlendirme farklılığı için öngörülmüş bir yol değildir.