HMK m. 114/1-d uyarınca 'tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları' dava şartıdır. Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2015/18710 E. sayılı kararında, 6360 sayılı Yasa uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan köy muhtarlığı aleyhine açılan davada, mahkemenin yasal hasım olan Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı davaya dahil etmeden karar vermesi nasıl değerlendirilmiştir? Taraf koşulunun niteliği nedir?

Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 2015/18710 E., 2018/262 K. sayılı kararında, 6360 sayılı Yasa ile Büyükşehir Belediyesi olan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı ve bunların mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katıldığı belirtilmiştir. Davanın konusu olan taşınmazın bulunduğu köyün tüzel kişiliğinin kalkmasıyla, husumetin artık ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yöneltilmesi gerekmektedir. Mahkemenin, yasal hasım olan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nı davaya dahil etmeden, yani taraf teşkilini usulüne uygun olarak sağlamadan esastan karar vermesi Yargıtay tarafından isabetsiz bulunmuştur. Kararda, 'Taraf koşulu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-d maddesi gereğince dava şartı olup mahkemelerce re’sen gözetilmesi zorunludur (HMK 115/1).' denilerek taraf koşulunun (yani davada doğru hasma davanın yöneltilmiş olması ve bu hasmın taraf ehliyetine sahip olması) bir dava şartı olduğu ve kamu düzenine ilişkin olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, mahkemenin öncelikle davacıya, davayı ... Büyükşehir Belediyesi'ne yönlendirmesi için olanak sağlaması, Büyükşehir Belediyesi davaya dahil edilerek husumetin yaygınlaştırılması suretiyle taraf teşkilini sağlaması ve ondan sonra diğer usuli işlemleri (ilanlar vb.) tamamlayarak esasa ilişkin bir karar vermesi gerektiği belirtilmiştir. Taraf teşkilinin sağlanmaması, hükmün bozulması sebebidir.