HMK Madde 114 gerekçesinde, maddenin (h) bendinde düzenlenen 'hukuki yarar' kavramının grup davası bağlamında yeni bir açılım kazandığı belirtilmektedir. Bu 'yeni açılım' nedir ve 'kollektif hukuki himaye ihtiyacı' bu kapsamda nasıl değerlendirilmiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #47093

HMK Madde 114 gerekçesinde, (h) bendinde düzenlenen 'davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması' dava şartı açıklanırken, hukuki yararın geleneksel tanımının (davacının sübjektif hakkına hukuki korunma sağlanması hususunda mahkemeye başvurmasında hâli hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması) yanı sıra, bu kavrama 'grup davası' bağlamında yeni bir açılım getirildiği ifade edilmiştir. Bu yeni açılım, 'hâli hazırda kollektif hukuki himaye ihtiyacı içerisinde bulunma'nın da hukuki yarar kapsamında mütalaa edilmesidir. Grup davaları (HMK m. 113), dernekler ve diğer tüzel kişilerin, kendi üyelerinin veya temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak için, bu menfaatlerin ihlali veya ihlal tehlikesi durumunda, bu ihlalin tespiti, durdurulması veya gelecekteki ihlallerin önlenmesi amacıyla dava açabilmelerini düzenler. Bu tür davalarda, dava açan tüzel kişinin doğrudan kendi sübjektif bir hakkı ihlal edilmiş olmasa da, temsil ettiği grubun (üyelerinin veya belirli bir kesimin) ortak menfaatlerinin korunmasında bir 'kollektif hukuki himaye ihtiyacı' bulunmaktadır. HMK gerekçesi, bu ihtiyacın da dava açmak için yeterli bir hukuki yarar teşkil ettiğini kabul ederek, hukuki yarar kavramının kapsamını genişletmiş ve modern toplumsal ihtiyaçlara cevap veren bir yorum getirmiştir. Böylece, bireysel olarak dava açmanın zor veya masraflı olabileceği durumlarda, grup menfaatlerinin korunması için dava açılmasının önü açılmış ve bu durum hukuki yarar şartını karşılar kabul edilmiştir.