HMK m. 114/1-ı 'Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması' (derdestlik) bir dava şartıdır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016/25305 E. sayılı kararında, mahkemenin derdestlik itirazını kabul ederek davayı usulden reddetmesi neden hatalı bulunmuştur? Mahkemelerin derdestlik değerlendirmesinde dikkat etmesi gereken temel unsur nedir?

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016/25305 E., 2018/7642 K. sayılı kararında, yerel mahkemenin derdestlik itirazını kabul ederek davayı usulden reddetmesi hatalı bulunmuştur. Hatanın temel nedeni, mahkemenin iki dava dosyasının (atıf yapılan ... 4. ASHM'nin 2014/140 E. sayılı dosyası ile eldeki dosya) 'tarafı, konusu, ekli liste ile atıf yapılan dosyaların birebir aynı olduğu' gerekçesine dayanması, ancak Yargıtay'ın yaptığı incelemede 'atıf yapılan ekli listeler ve davanın konusunun aynı olmadığı'nın tespit edilmesidir. Davacı eldeki dosyada farklı sayıda ve içerikte dosya için vekalet ücreti talep ederken, diğer dosyada farklı dosyalara ilişkin talepte bulunmuştur. Her iki dosyada da aynı noter ihtarnamesinin delil olarak sunulmuş olması, davaların konularının aynı olduğu anlamına gelmemektedir. Mahkemelerin derdestlik değerlendirmesinde dikkat etmesi gereken temel unsur, iki davanın 'aynı' olup olmadığının titizlikle incelenmesidir. Bir davanın derdest sayılabilmesi için, daha önce açılmış ve halen görülmekte olan bir dava ile sonradan açılan davanın; 1. **Taraflarının aynı olması,** 2. **Dava konusunun (talep sonucunun) aynı olması,** 3. **Dava sebebinin (dayanılan vakıaların) aynı olması** gereklidir. Bu üç unsurdan herhangi biri farklıysa, derdestlikten söz edilemez. Yargıtay, somut olayda özellikle dava konularının (talep edilen vekalet ücretine esas dosyaların) farklı olduğunu tespit ederek derdestlik koşulunun oluşmadığına karar vermiştir.