HMK m. 114/1-c uyarınca 'mahkemenin görevli olması' bir dava şartıdır. Hukuk Genel Kurulu 2017/2222 E. sayılı kararında, görevsiz mahkemede açılan davanın akıbeti ve görevsizlik kararı verilirken dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? Görev kurallarının niteliği nedir?

Hukuk Genel Kurulu 2017/2222 E., 2021/760 K. sayılı kararında, HMK m. 114/1-c uyarınca mahkemenin görevli olmasının bir dava şartı olduğu ve görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olduğu vurgulanmıştır. Görevsiz mahkemede açılan bir davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekir. Karara göre, görevsizlik kararı verilirken dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır: 1. **Öncelikli İnceleme:** Mahkeme, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki niteleme yapmalı ve sonucuna göre görevli olup olmadığını belirlemelidir. 2. **Usulden Ret Kararı:** Mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa, dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir. 3. **Görevli Mahkemenin Belirtilmesi:** Görevsizlik nedeniyle verilen dava dilekçesinin reddi kararında, görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu açıkça belirtilmelidir. 4. **Dosyanın Gönderilmesi:** Kararda ayrıca, dava dosyasının (talep halinde ve HMK m. 20'deki sürelere uyularak) bu görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmelidir. Görev kurallarının niteliği kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilir. Görevsiz bir mahkeme davanın esası hakkında karar veremez.