HMK m. 114/1-d 'Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları...' dava şartını düzenler. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/23043 E. sayılı kararında, davacının ruhsal rahatsızlığı iddiası karşısında mahkemenin nasıl bir yol izlemesi gerektiği belirtilmiştir? Bu durum TMK ve HMK'nın hangi maddeleriyle ilişkilidir?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2016/23043 E., 2018/9278 K. sayılı kararında, davacı-karşı davalının ruhsal rahatsızlığı iddiası ve bu iddianın dosyadaki bazı delillerle doğrulanması karşısında, mahkemenin öncelikle bu hususu araştırması gerektiği belirtilmiştir. Karara göre mahkeme; Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 405. maddesi (Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlama) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 56/1. maddesi (Dava ehliyeti olmayanların temsili ve yargılama giderlerinden sorumluluk) uyarınca davacı-karşı davalının vesayet altına alınmasının gerekip gerekmediğini araştırmalı ve bu hususu bir ön sorun saymalıdır. Gerekirse TMK m. 462/8 (Vesayet makamının iznini gerektiren işlemler - dava açma ve sulh olma) uyarınca işlem yapmalı ve bu süreç sonuçlanana kadar yargılamayı bekletmelidir. Taraf ve dava ehliyeti HMK m. 114/1-d uyarınca dava şartıdır ve kamu düzeniyle ilgilidir. Mahkeme, bu şartların varlığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırmakla yükümlüdür (HMK m. 115/1). Bu nedenle, dava ehliyeti konusunda ciddi bir şüphe varsa, mahkemenin bu yönde bir araştırma yapmadan işin esasına girmesi usul ve kanuna aykırıdır.