HMK Madde 114 gerekçesinde, hukuki yarar kavramına 'grup davası' bağlamında yeni bir açılım getirildiği belirtilmektedir. Grup davası nedir ve bu davada hukuki yarar nasıl bir özellik gösterir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #47033

Grup davası, HMK m. 113'te düzenlenen ve dernekler ile diğer tüzel kişilerin, kendi tüzükleri veya kuruluş belgeleri çerçevesinde, üyelerinin veya temsil ettikleri kesimin menfaatlerini korumak için, bu menfaatlerin ihlali veya ihlal tehlikesi halinde, kendi adlarına ve ilgili kişilerin haklarının tespiti veya hukuka aykırı durumun giderilmesi yahut ilgililerin gelecekteki haklarının ihlal edilmesinin önüne geçilmesi için açabildikleri bir dava türüdür. HMK Madde 114 gerekçesinde, hukuki yarar kavramının (HMK m. 114/1-h) grup davası bağlamında genişletildiği ifade edilmiştir. Normalde hukuki yarar, davacının sübjektif hakkına hukuki korunma sağlanması hususunda mahkemeye başvurmasında 'hâli hazırda hukuken korunmaya değer bir yararının bulunması' anlamına gelir. Grup davasında ise, davanın açılmasında doğrudan bireysel ve güncel bir menfaati olmayan bir dernek veya tüzel kişi, temsil ettiği grubun 'kolektif hukuki himaye ihtiyacı' içerisinde bulunması nedeniyle dava açabilmektedir. Bu durumda, 'hâli hazırda kolektif hukukî himaye ihtiyacı içerisinde bulunma' da hukuki yarar kapsamında mütalaa edilmiştir. Yani, davacı tüzel kişinin doğrudan kendi sübjektif hakkı ihlal edilmese bile, temsil ettiği grubun menfaatlerini koruma ve hukuka aykırılığı giderme yönündeki kolektif ihtiyaç, hukuki yararın varlığı için yeterli kabul edilir. Bu, hukuki yarar kavramının daha geniş ve toplumsal bir boyutta ele alındığını gösterir. (HMK m. 113, HMK m. 114/1-h; HMK Madde 114 Gerekçesi)