HMK m. 114/1-e 'Dava takip yetkisine sahip olunması' dava şartını, Hukuk Genel Kurulu 2017/657 E., 2021/491 K. sayılı kararındaki 'taraf sıfatı' kavramıyla karşılaştırarak, bu iki kavram arasındaki temel farkları ve benzerlikleri açıklayınız.

HMK m. 114/1-e'de düzenlenen 'dava takip yetkisi', bir kişinin kendi adına bir davayı yürütebilme ve o dava hakkında kendi adına esas hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu, maddi hukuktaki tasarruf yetkisinin usul hukukundaki bir yansımasıdır ve şekli taraf kuramını tamamlar. Bir dava şartıdır. Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/657 E., 2021/491 K. sayılı kararında ise 'taraf sıfatı (husumet ehliyeti)', dava konusu subjektif hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder; yani davacının o hakkın sahibi, davalının ise o hakkın yükümlüsü olup olmadığını belirler. Taraf sıfatı, maddi hukuka göre belirlenir ve bir dava şartı değil, bir itirazdır. **Benzerlikler:** * Her ikisi de davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için varlığı veya yokluğu hakim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilen ve taraflarca ileri sürülebilen hususlardır. **Farklılıklar:** * **Niteliği:** Dava takip yetkisi bir dava şartıdır (HMK m. 114/1-e). Taraf sıfatı ise dava şartı olmayıp, davanın esasına ilişkin bir itirazdır. * **Sonucu:** Dava takip yetkisi yokluğunda dava, HMK m. 115 uyarınca usulden reddedilir (eğer eksiklik giderilemiyorsa). Taraf sıfatı yokluğunda ise dava, esastan (sıfat yokluğundan) reddedilir. * **Dayanağı:** Dava takip yetkisi daha çok usul hukukuyla ilgili bir kavramken (şekli taraf olma), taraf sıfatı doğrudan maddi hukukla (hak sahipliği/yükümlülük) ilgilidir. Özetle, dava takip yetkisi 'kimin davayı yürütebileceğiyle' ilgiliyken, taraf sıfatı 'kimin haklı veya haksız çıkacağıyla' ilgilidir. (HMK m. 114/1-e; HGK, 2017/657 E., 2021/491 K.)