HMK Madde 114 gerekçesine göre, derdestlik itirazının ilk itiraz olmaktan çıkarılıp dava şartına ilişkin usuli bir itiraza dönüştürülmesinin temelindeki hukuki yarar argümanı nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #47001

HMK Madde 114 gerekçesine göre, derdestlik (aynı davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olması - HMK m. 114/1-ı) itirazının temelinde, davacının aynı davayı yeniden bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararının kalmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukuki yarar ise bir dava şartıdır (HMK m. 114/1-h). Gerekçede, derdestlik itirazının da hukuki yarar eksikliğinin somut ve özel bir düzenleniş biçimi olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, hukuki yarar gibi temel bir dava şartıyla bu kadar yakından ilişkili olan derdestliğin, sadece davanın başında ileri sürülebilen bir ilk itiraz olmaktan çıkarılıp, davanın her aşamasında hakim tarafından re'sen gözetilebilen ve taraflarca ileri sürülebilen bir dava şartına (usuli itiraza) dönüştürülmesinde kaçınılmaz bir zorunluluk olduğu vurgulanmıştır. Bu dönüşüm, mükerrer yargılamaların önlenmesi ve usul ekonomisi açısından önemlidir. (HMK m. 114/1-h, HMK m. 114/1-ı; HMK Madde 114 Gerekçesi)