Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/154 E., 2021/844 K. sayılı kararında, dava sırasında tarafın ölümü halinde 'taraf ehliyeti' ve 'dava ehliyeti' açısından ne gibi sonuçlar doğacağı ve mahkemenin nasıl bir usul izlemesi gerektiği açıklanmıştır. Bu durumu HMK m. 114/1-d ile ilişkilendirerek izah ediniz.

HMK m. 114/1-d, tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip olmalarını bir dava şartı olarak düzenler. Taraf ehliyeti, medeni haklardan yararlanma ehliyetinin (hak ehliyeti) usul hukukundaki karşılığıdır ve gerçek kişilerde ölümle sona erer. Dava ehliyeti ise, bir kişinin davayı bizzat veya temsilci aracılığıyla yürütebilme yeteneğidir (fiil ehliyetinin usul hukukundaki karşılığı). Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/154 E., 2021/844 K. sayılı kararında belirtildiği üzere, dava açıldıktan sonra davanın tarafı olan gerçek kişinin ölmesi halinde, ölen kişinin hem taraf ehliyeti hem de dava ehliyeti sona erer. Bu durumda davaya ölen tarafa veya vekiline karşı devam edilemez. Mahkemenin izlemesi gereken usul şöyledir: 1. **Veraset İlamının Temini:** Öncelikle ölen kişinin mirasçılarını gösteren veraset ilamının (mirasçılık belgesi) dosyaya sunulması veya mahkemece temin edilmesi gerekir. 2. **Mirasçıların Davaya Dahil Edilmesi:** Tespit edilecek tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi (davaya çağrılması veya davayı takip etmelerinin sağlanması) zorunludur. 3. **Taraf Teşkilinin Sağlanması:** Tüm mirasçılar davaya dahil edilerek taraf teşkili (davanın taraflarının usulüne uygun şekilde belirlenmesi ve katılımının sağlanması) tamamlanmalıdır. 4. **Yargılamaya Devam:** Taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilebilir. Bu husus, kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, mahkemeler ve temyiz halinde Yargıtay tarafından kendiliğinden gözetilir. Taraf ehliyeti ve dava ehliyeti eksikliği, HMK m. 114/1-d kapsamında bir dava şartı noksanlığıdır ve giderilmeden yargılamaya devam edilmesi usule aykırıdır. (HMK m. 114/1-d, HMK m. 50, HMK m. 51, HMK m. 55; TMK m. 28; HGK, 2018/154 E., 2021/844 K.)