CMK m. 174/4 fıkrasının son cümlesi 'İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.' hükmü, Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2017/3771 K. sayılı kararında nasıl yorumlanmış ve uygulanmıştır? Bu hükmün amacı nedir?

CMK m. 174/4 son cümle hükmü, mahkemenin iddianameyi iade ederken tüm iade sebeplerini ilk kararında belirtmesi gerektiğini, aksi takdirde savcının bu eksiklikleri giderip yeniden iddianame düzenlemesi halinde, mahkemenin daha önce belirtmediği yeni bir sebeple tekrar iade kararı veremeyeceğini düzenler. Amacı, iade sürecinin sürüncemede kalmasını önlemek, keyfiliği engellemek ve usul ekonomisini sağlamaktır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin 2017/3771 K. sayılı kararında (Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin iade kararlarıyla ilgili); ilk iade kararında belirtilen eksiklikler (şüphelilerin eylemlerinin delillerle yetersiz ilişkilendirilmesi) Cumhuriyet Savcılığınca giderilmeden ikinci bir iddianame düzenlendiği tespit edilmiştir. Mahkeme ikinci iddianameyi, ilk iade kararındaki eksikliklerin devam ettiği gerekçesiyle ve ek olarak 'hakkında yakalama kararı bulunan şüphelilerin ifadelerinin alınması gerektiği' gibi ilk iade kararında yer almayan bir sebeple de iade etmiştir. İtiraz mercii (Erzurum 1. Ağır Ceza Mahkemesi), 'yakalama emirlerinin beklenmesi' şeklindeki yeni iade sebebinin CMK m. 174/4'e aykırı olduğunu kabul etmiş, ancak ilk iade kararındaki 'metin yönünden eksikliklerin' giderilmediği gerekçesiyle bu kısımdan itirazı reddetmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına bozma talebinde, ilk iade kararındaki eksiklikler giderildikten sonra yeni nedenle iade yapılamayacağını belirtmiştir. Ancak Yargıtay 16. CD, somut olayda ilk iade kararındaki temel eksikliklerin zaten giderilmediğini, bu nedenle itiraz merciinin kararının bu açıdan yerinde olduğunu, yeni iade sebebine ilişkin kısmın ise zaten itiraz merciince kabul edildiğini belirterek kanun yararına bozma talebini reddetmiştir. Yani, eğer ilk iade kararındaki eksiklikler giderilseydi, mahkeme yeni bir sebeple iade edemezdi. Ancak ilk eksiklikler giderilmediği için, iadenin devam eden aynı sebeplere dayandığı kabul edilmiştir. (CMK m. 174/4; Yargıtay 16. CD, 2016/7361 E., 2017/3771 K.)