Bir ast memur ile üst memurun aynı fiili (görevi kötüye kullanma) birlikte işlediği iddia edilmektedir. Bu durumda, 4483 sayılı Kanun'a göre soruşturma izni hangi merciden istenmelidir? Bu kuralın gerekçesini, idari hiyerarşi ve soruşturmanın bütünlüğü ilkeleri açısından açıklayınız.

Bu durumda soruşturma izni, 4483 sayılı Kanun'un 3. maddesinin son fıkrası uyarınca 'üst memurun bağlı olduğu merciden' istenir. Örneğin, bir il müdür yardımcısı (üst memur) ile bir şube müdürünün (ast memur) aynı fiili işlediği iddiasında, her ikisi için de soruşturma izni, il müdür yardımcısının izin mercii olan validen istenecektir. Normalde şube müdürü için izin mercii kaymakam (ilçedeyse) veya vali iken, bu özel durum nedeniyle her ikisinin de dosyası üst memurun merciine gider. Bu kuralın gerekçeleri şunlardır: 1. Soruşturmanın Bütünlüğü ve Etkinliği: Aynı fiile iştirak eden kişiler hakkındaki soruşturmanın tek bir merkezden ve bütüncül bir bakış açısıyla yürütülmesi, delillerin birlikte değerlendirilmesi ve olayın tam olarak aydınlatılması için zorunludur. Aksi takdirde, ast memur için ayrı, üst memur için ayrı mercilerden izin istenmesi, dosyaların bölünmesine, çelişkili kararların (birine izin verilip diğerine verilmemesi gibi) çıkmasına ve soruşturmanın etkinliğinin azalmasına neden olurdu. 2. İdari Hiyerarşiye Uygunluk: İdari hiyerarşide, üst memurun eylemlerini denetleme ve onun hakkında karar verme yetkisi, daha üst bir makama aittir. Ast memurun izin mercii, üst memurun izin merciinden daha alt bir makam olabilir. Bu durumda, alt makamın üst memurun da karıştığı bir olay hakkında karar vermesi, idari hiyerarşi ve yetki kurallarıyla bağdaşmaz. Bu nedenle kanun koyucu, yetkiyi üst memurun merciinde birleştirerek bu sorunu çözmüştür. 3. Çelişkili Kararların Önlenmesi: Eğer her memur için kendi merciinden izin istenseydi, aynı olaya ilişkin olarak ast memur hakkında soruşturma izni verilip, üst memur hakkında verilmemesi gibi hukuken ve mantıken tutarsız sonuçlar ortaya çıkabilirdi. Tüm dosyanın tek bir merci tarafından değerlendirilmesi, bu tür çelişkileri önler ve daha adil bir karar verilmesini sağlar. Bu kural, hem usul ekonomisine hizmet eder hem de soruşturmanın daha sağlıklı ve tutarlı bir şekilde yürütülmesini temin eder.