CMK m. 216/1'de düzenlenen delillerin tartışılması sırasına uyulmaması, Yargıtay tarafından mutlak bir bozma nedeni olarak kabul edilmektedir. Bu usul kuralının bu denli katı bir şekilde uygulanmasının ardında yatan temel ceza muhakemesi ilkeleri nelerdir?

CMK m. 216/1'deki söz sırasının (önce katılan, sonra savcı, en son sanık ve müdafii) Yargıtay tarafından mutlak bozma nedeni sayılmasının ardında, adil yargılanma hakkının temelini oluşturan şu ceza muhakemesi ilkeleri yatmaktadır: 1. Çelişmeli Yargılama (Müzakere) İlkesi: Bu ilke, tarafların birbiriyle ve mahkemeyle iddia ve savunmalarını tartışarak kararın oluşumuna katılmalarını ifade eder. CMK m. 216'daki sıra, bu tartışmanın düzenli ve adil bir şekilde yapılmasını sağlar. Her taraf, kendisinden önce konuşanın iddialarına cevap verme imkanı bulur. 2. Silahların Eşitliği İlkesi: Bu ilke, iddia ve savunma makamlarının usuli haklar ve imkanlar açısından eşit konumda olmasını gerektirir. Savunma makamına (sanık ve müdafii) son söz hakkının verilmesi, bu ilkenin en önemli yansımalarından biridir. Savunma, iddia makamının tüm tezlerini, delillerini ve mütalaasını duyduktan sonra bunlara topluca cevap verebilmeli ve son sözü söyleyebilmelidir. Sıranın bozulması, örneğin savcının sanıktan sonra konuşması, savunmanın iddiaya cevap verme hakkını elinden alır ve silahların eşitliği ilkesini savunma aleyhine bozar. 3. Savunma Hakkının Kutsallığı: Savunma hakkı, adil yargılanmanın vazgeçilmez bir unsurudur. Son sözün daima sanığa ve müdafiine ait olması, 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesinin de bir uzantısı olarak, sanığa kendisini son bir kez ifade etme ve mahkemenin kanaatini etkileme imkanı tanır. Bu sıranın ihlali, savunma hakkının özüne dokunan bir kısıtlama olarak kabul edilir. 4. Usulün Önceliği: Ceza muhakemesinde usul kuralları, keyfiliği önlemek ve bireyin temel haklarını korumak için vardır. Özellikle temel hakları doğrudan etkileyen bu tür emredici usul kurallarına uyulmaması, yargılamanın meşruiyetini zedeler. Bu nedenle Yargıtay, bu tür ihlalleri 'mutlak bozma nedeni' sayarak, usul kurallarının tavizsiz uygulanmasını temin etmeyi amaçlar.