İşveren, 6331 sayılı Kanun m. 15 ve Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği m. 11 uyarınca periyodik sağlık gözetimi yükümlülüğünü yerine getirmiş ve işçinin sağlık fişinde herhangi bir olumsuz bulguya rastlanmamıştır. Ancak işçi, işyerinde kalp krizi geçirerek vefat etmiştir. Bu durumda, işverenin hukuki sorumluluğu tamamen ortadan kalkar mı? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2023/226 E. sayılı kararında aranan 'objektifleştirilmiş kusur' ilkesi ve 'risk değerlendirmesi' yükümlülüğü (6331 s. K. m. 10) bu sorunun cevabını nasıl etkiler?

İşverenin periyodik sağlık gözetimi yükümlülüğünü şeklen yerine getirmiş olması, hukuki sorumluluğunu otomatik olarak tamamen ortadan kaldırmaz. Yargıtay'ın ve metindeki HGK kararının benimsediği 'objektifleştirilmiş kusur' ilkesine göre, işverenin sorumluluğu sadece mevzuatta yazılı olan kurallara uymakla sınırlı değildir. İşveren, ayrıca bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı, öngörülebilir tüm risklere karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu bağlamda, sorunun cevabını etkileyen faktörler şunlardır: 1. Sağlık Gözetiminin Niteliği: Yapılan periyodik muayenenin, işin niteliğine (örneğin yeraltı madenciliği) uygun ve yeterli derinlikte olup olmadığı önemlidir. Sadece rutin bir kontrolden ibaret bir muayene, işin taşıdığı özel riskleri (yüksek efor, basınç, stres) ortaya çıkarmaya yetmeyebilir. İşverenin, işin niteliğine uygun (örneğin EKG, efor testi gibi) spesifik tetkikleri yaptırması gerekebilir. Eğer bu tetkikler yapılsaydı kalp rahatsızlığı tespit edilebilecek idiyse, işveren yine de kusurlu sayılabilir. 2. Risk Değerlendirmesi Yükümlülüğü: 6331 sayılı Kanun m. 10, işverene iş sağlığı ve güvenliği yönünden 'risk değerlendirmesi' yapma veya yaptırma yükümlülüğü getirmiştir. Bu değerlendirme, 'işin kişilere uygun hale getirilmesi' ilkesini de içerir (m. 5). İşveren, yeraltı madenciliği gibi ağır ve stresli bir işin, altta yatan bir kalp rahatsızlığı olan bir işçi için taşıdığı özel riski öngörmeli ve bu değerlendirme sonucunda işçiyi daha uygun bir görevde çalıştırmak gibi önlemler almalıdır. Sağlık raporu 'temiz' olsa bile, işin doğasındaki riskler nedeniyle işçinin durumunun özel olarak değerlendirilmemesi bir ihmal olarak kabul edilebilir. 3. Olay Günü Koşulları: İşçinin olay günü veya öncesinde rutin dışı, aşırı yorucu bir işe verilip verilmediği veya olağandışı bir strese maruz kalıp kalmadığı da işverenin kusurunu etkileyen bir faktördür. Sonuç olarak, işveren şeklen sağlık gözetimini yapmış olsa bile, bu gözetimin içeriğinin yeterliliği, risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı ve işçinin çalışma koşullarının işin niteliğine uygun olup olmadığı gibi hususlar da incelenerek kusur durumu belirlenir. İşverenin sorumluluğu, sadece bir belgeyi dosyaya koymaktan ibaret değildir; fiili ve etkin bir koruma sağlama yükümlülüğüdür.