Sulh Ceza Hakimliğinin 'kovuşturmaya yer olmadığına dair karara (KYOK) yapılan itirazın reddi' kararına karşı kanun yararına bozma yoluna gidilebilir mi? Bu sorunu, kanun yararına bozmanın 'hâkim veya mahkemece verilip... kesinleşen karar veya hükümler' aleyhine gidilebileceği kuralı (CMK m. 309) ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2023/302 K. sayılı kararı ışığında tartışınız.

Evet, gidilebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2021/263 E., 2023/302 K. sayılı güncel kararı bu konudaki tartışmalara son noktayı koymuştur. Tartışma, KYOK'a itirazın reddi kararının CMK m. 309 kapsamında 'hâkim kararı' olup olmadığı ve kanun yararına bozma denetimine tabi tutulup tutulamayacağı noktasında toplanıyordu. YCGK, bu kararların kanun yararına bozma denetimine tabi olduğuna şu gerekçelerle karar vermiştir: 1. Kararın Niteliği: Sulh Ceza Hakimliğinin verdiği 'itirazın reddi' kararı, CMK uyarınca bir 'hâkim kararı'dır ve verildiği anda kesindir. CMK m. 309'un lafzı, bu tür kararları dışlamamaktadır. 2. Denetim İhtiyacı: Cumhuriyet savcısının soruşturma yürütme ve delil toplama görevi (CMK m. 160) ile yeterli şüphe varsa iddianame düzenleme zorunluluğu (CMK m. 170), kamu davası açma mecburiyeti ilkesinin bir parçasıdır. Savcının bu yükümlülüklerine aykırı olarak, yetersiz bir soruşturmayla veya mevcut delillere rağmen KYOK vermesi ve bu hukuka aykırılığın Sulh Ceza Hakimi tarafından da onaylanması, etkin soruşturma yükümlülüğünün ihlali anlamına gelir. Bu tür ağır hukuka aykırılıkların denetimsiz kalması kabul edilemez. 3. Takdir Yetkisi Sorunu: Sulh Ceza Hakiminin bu aşamadaki denetimi, savcının takdirini değil, soruşturmanın yasaya uygun yürütülüp yürütülmediğini ve yeterli şüphenin varlığını denetlemektir. Bu nedenle, hakimin takdirine ilişkin bir konu kanun yararına bozmaya konu edilemez kuralı burada tam olarak geçerli değildir. Hâkim, hukuki bir denetim yapmaktadır. 4. CMK m. 173/6'nın Engellememesi: Soruşturmanın yeniden açılabilmesi için yeni delil bulunması şartını öngören CMK m. 173/6, kararın verildiği anda mevcut olan hukuka aykırılıkların denetlenmesine engel değildir. Bu iki mekanizma farklı amaçlara hizmet eder. Bu nedenlerle YCGK, KYOK'a itirazın reddi kararının, CMK m. 309 kapsamında kanun yararına bozma yoluyla denetlenebileceğine hükmetmiştir.