CMK m.108 uyarınca yapılan periyodik tutukluluk incelemelerinde, tutukluluğun devamı kararının gerekçesi nasıl olmalıdır? Sadece 'tutuklama nedenleri devam ettiğinden' şeklindeki bir ibare yeterli midir? AİHM'nin 'ilgili ve yeterli gerekçe' standardını bu bağlamda açıklayınız.

Hayır, bu tür basmakalıp ifadeler yeterli değildir. CMK m.101/2, tutukluluğun devamı kararlarında da kuvvetli suç şüphesini, tutuklama nedenlerinin varlığını, tedbirin ölçülü olduğunu ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağını gösteren delillerin 'somut olgularla' gerekçelendirilmesini emreder. AİHM'nin yerleşik içtihadına göre, özellikle tutukluluk süresi uzadıkça, mahkemelerin periyodik incelemelerde 'ilgili ve yeterli gerekçe' sunma yükümlülüğü artar. Bu, sadece ilk tutuklama nedenlerini tekrar etmek değil, geçen süre zarfında delillerin toplanıp toplanmadığı, delil karartma tehlikesinin azalıp azalmadığı, kaçma şüphesini destekleyen yeni bir olgu olup olmadığı gibi hususları somut olarak analiz ederek tutukluluğun devamının neden hâlâ 'zorunlu' olduğunu açıklamayı gerektirir. Aksi halde verilen devam kararları, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını (AİHS m.5) ihlal eder. (Referans: tutuklama-karari.html, CMK m.101/2, Moldova vs. Buzadji Kararı)