HMK m. 448'de düzenlenen 'Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır.' ilkesi ne anlama gelmektedir? 1086 sayılı HUMK zamanında açılmış bir davada, 6100 sayılı HMK yürürlüğe girdikten sonra gider avansı yatırılması istenebilir mi?

Bu ilke, usul kanunlarının zaman bakımından uygulanmasında temel kuraldır. Buna göre, yeni bir usul kanunu yürürlüğe girdiğinde, devam etmekte olan davalarda, o andan itibaren yapılacak tüm usul işlemleri yeni kanuna göre yapılır ('derhal uygulama' ilkesi). Ancak, yeni kanun yürürlüğe girmeden önce eski kanuna göre yapılıp sonuçlanmış olan işlemler (örneğin dava açma, cevap verme, delil bildirme gibi) geçerliliğini korur ve yeni kanun bu 'tamamlanmış işlemleri' etkilemez. Metindeki Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2015/2769 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, dava 1086 sayılı HUMK döneminde açılmış ve o dönemdeki harç ve giderler yatırılarak 'dava açma işlemi' tamamlanmıştır. 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesiyle, geçmişe dönük olarak HMK m. 114'teki 'gider avansı'nın bir dava şartı olarak istenmesi ve yatırılmadığı için davanın usulden reddedilmesi, tamamlanmış bir işleme müdahale anlamına geleceğinden hukuka aykırı bulunmuştur. Dolayısıyla, dava açma işlemi tamamlandığından, sonradan yürürlüğe giren kanuna göre dava şartı eksikliği gerekçesiyle dava reddedilemez. (barandogan.av.tr/.../hmk-madde-448-zaman-bakimindan-uygulanma.html)