5510 sayılı Kanun'da sigortalı sayılmayanlar arasında belirtilen 'kendi nam ve hesabına çalışanlardan tarımsal faaliyet gibi düzenli bir gelir ilişkisine dayanmayanlar ile gelir vergisinden muaf olan küçük esnaf ve ev hizmetlerinde çalışanlar' için getirilen istisnanın temel gerekçesi nedir? Bu kişilerin sosyal güvenlik hakkı nasıl korunur?

Bu istisnanın temel gerekçesi, bu grupların gelirlerinin genellikle düşük, düzensiz ve yetersiz olmasıdır. Kanun koyucu, bu kişilerin zaten kısıtlı olan gelirlerinden bir de zorunlu sigorta primi kesintisi yaparak maddi sıkıntılarını artırmamayı, ayrıca primlerini ödeyemediklerinde gecikme zammı gibi ek bir külfetle karşılaşmalarını önlemeyi amaçlamıştır. Bu, sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Bu kişilerin sosyal güvenlik hakkı ise tamamen ortadan kaldırılmamıştır. Zorunlu sigorta kapsamında olmasalar da, talepleri halinde 'isteğe bağlı sigortalı' olarak prim ödeyip, hem sağlık hizmetlerinden (GSS) hem de uzun vadeli sigorta kollarından (emeklilik, malullük, ölüm) yararlanmaları mümkün kılınmıştır. Bu şekilde, kişilere bir seçim hakkı tanınarak sosyal güvenlik sistemine katılımları teşvik edilmektedir. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/5510-sayili-kanun-sosyal-sigortalar/)