Bir hukuk davasında istinaf mahkemesi, 'davacının yurt dışındaki müşterisine davalının taklit mal satması nedeniyle bu pazarı kaybetmiş olması' şeklindeki bir zarar iddiasını incelemeyi reddetmiştir. İstanbul BAM 15. HD'nin 2018/763 sayılı kararında belirtilen bu reddin gerekçesi nedir? Bu durum, HMK'daki hangi temel istinaf kuralına dayanmaktadır?

Bu talebin reddedilmesinin temel gerekçesi, bu zararın ilk derece mahkemesi aşamasında ileri sürülmemiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda yer almamış olmasıdır. Bu durum, HMK m. 357'de düzenlenen 'ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez' kuralına dayanmaktadır. Davacı taraf, ilk derece yargılamasında taleplerini ve bu taleplerin dayandığı vakıaları somutlaştırmıştır. Mahkeme de bu çerçevede bir karar vermiştir. Davacı, bu karara karşı istinaf yoluna başvurmamış, yani kararı zımnen kabul etmiştir. Sadece davalının istinaf başvurusu üzerine devam eden bir yargılamada, davacının ilk derecede ileri sürmediği tamamen yeni bir tazminat kalemini (pazar kaybı zararı) gündeme getirmesi, 'iddianın genişletilmesi yasağının' istinaf aşamasındaki bir yansıması olarak kabul edilemez. İstinaf incelemesi, ilk derece mahkemesinin kararının denetlenmesidir; davanın konusunun genişletildiği yeni bir yargılama değildir.