Bir hukuk davasında, istinaf mahkemesinin 'duruşmalı' inceleme yapmasının kural olmasına rağmen (HMK m. 356), uygulamada bu oranın çok düşük olduğu belirtilmektedir. Hangi hallerde istinaf mahkemesi duruşma açmadan, dosya üzerinden karar verebilir?

İstinaf mahkemesi, HMK'nın kendisine tanıdığı yetkiler çerçevesinde birçok durumda duruşma açmadan karar verebilir. Bunların başında şunlar gelir: 1) Ön İnceleme Aşamasındaki Kararlar: İstinaf başvurusunun süresinde yapılmaması, kesin bir karara karşı başvurulması, harçların yatırılmaması gibi usuli eksiklikler nedeniyle başvurunun reddine ilişkin kararlar dosya üzerinden verilir (HMK m. 352). 2) Esastan İncelemede Duruşma Gerektirmeyen Haller: HMK m. 353'te sayılan durumlarda duruşma yapılmaz. Özellikle, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak başvurunun 'esastan reddine' karar verilecekse (HMK m. 353/1-b-1) veya karardaki maddi hataların ya da eksikliklerin 'yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyecek' şekilde basit olduğu ve 'düzelterek' karar verileceği hallerde (HMK m. 353/1-b-2) duruşma açılmasına gerek görülmez. Uygulamada çoğu dosyanın bu kapsamlarda değerlendirilmesi, duruşmalı inceleme oranının düşük olmasına neden olmaktadır.