Ceza muhakemesinde kıyas yasağının kapsamı, görev yasakları (CMK m. 22-23) ve hâkimin reddi sebepleri (CMK m. 24) açısından farklılık gösterir mi? Ceza Genel Kurulu'nun 2018/270 sayılı kararındaki açıklamalar ışığında değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #44083

Evet, farklılık gösterir. Ceza Genel Kurulu'nun 2018/270 sayılı kararında da belirtildiği gibi, ceza muhakemesi hukukunda kıyas kural olarak serbest olsa da, istisnai ve sınırlayıcı hükümler kıyas yasağı kapsamındadır. Bu bağlamda: 1) Görev Yasakları (CMK m. 22-23): Bu maddelerde hâkimin davaya bakamayacağı haller sınırlı sayıda (tahdidi olarak) sayılmıştır. Bunlar, hâkimin yargılama yetkisini ortadan kaldıran istisnai ve sınırlayıcı hükümlerdir. Bu nedenle, bu maddelerde sayılan hallerin kapsamı kıyas yoluyla genişletilemez. Örneğin, 'aynı davada tanıklık yapmışsa' diyen hüküm, 'benzer bir davada tanıklık yapmışsa' şeklinde kıyasen uygulanamaz. 2) Hâkimin Reddi Sebepleri (CMK m. 24): Bu madde, görev yasaklarına ek olarak 'tarafsızlığını şüpheye düşürecek diğer sebeplerden dolayı da' reddin istenebileceğini belirterek genel ve yoruma açık bir çerçeve çizmiştir. Kanun, bu 'diğer sebepleri' sınırlı olarak saymamıştır. Bu durum, hâkimin tarafsızlığına ilişkin her somut olayda ortaya çıkabilecek farklı durumların değerlendirilebilmesi için kıyasa ve yoruma daha açık bir alan bırakmaktadır. Dolayısıyla, görev yasaklarında katı bir kıyas yasağı varken, reddi gerektiren diğer sebeplerin tespitinde daha esnek bir yorum ve değerlendirme yapılabilir.