Hakimin reddi talebi ile hakimin çekinmesi (CMK m. 30) arasındaki temel fark nedir? Özellikle, iradenin kaynağı ve merciin inceleme yetkisi açısından bu iki kurumu karşılaştırınız.

Temel fark, talebin veya iradenin kimden geldiği ve merciin bu irade üzerindeki denetim yetkisidir: 1) İradenin Kaynağı: Hakimin reddi (CMK m. 24), taraflardan (savcı, sanık, katılan vb.) gelen bir taleptir. Taraflar, hâkimin tarafsız olamayacağını düşündükleri bir sebeple onun davadan alınmasını isterler. Hakimin çekinmesi (CMK m. 30) ise, bizzat hâkimin kendi iradesiyle davadan el çekmek istemesidir. Hâkim, kendisinde bir yasaklılık hali veya tarafsızlığını şüpheye düşürecek bir sebep olduğunu düşünerek çekinir. 2) Merciin İnceleme Yetkisi: Hakimin reddi talebi üzerine, ret talebini inceleyecek olan merci (CMK m. 27), talebin haklı olup olmadığını esastan inceler ve bir karar verir. Hakimin çekinmesinde ise durum ikiye ayrılır: a) Eğer hâkim, CMK m. 22-23'teki bir 'görev yasağına' dayanarak çekiniyorsa, merci bu çekinmenin uygun olup olmadığını tartışmaz, doğrudan kabul eder ve yerine başka bir hâkim veya mahkeme görevlendirir. b) Eğer hâkim, CMK m. 24'teki 'tarafsızlığını şüpheye düşürecek bir sebebe' dayanarak çekiniyorsa, merci bu çekinmenin 'uygun olup olmadığına' karar verir. Merci, hâkimin çekinme gerekçesini yerinde bulmazsa, çekinmeyi reddedip hâkimin davaya devam etmesine karar verebilir.