İş sözleşmesine 'İşçi, sözleşmeyi haksız olarak feshederse 3 aylık maaşı tutarında cezai şart öder' şeklinde bir hüküm konulmuştur. Bu ceza koşulunun geçerliliği, TBK m. 439'da belirtilen 'aylık ücretin dörtte biri' tutarındaki tazminat miktarı ile sınırlı mıdır? TBK m. 420 ve m. 439 arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

Hayır, bu ceza koşulunun geçerliliği TBK m. 439'daki miktarla sınırlı değildir. Metinde de belirtildiği gibi, TBK m. 439'da düzenlenen tazminat bir 'nispi götürü tazminat' iken, sözleşmedeki hüküm bir 'ceza koşulu'dur ve bu iki kurumun işlevleri farklıdır. Götürü tazminat zararı telafi etmeyi, ceza koşulu ise öncelikli olarak borçluyu ifaya zorlamayı amaçlar. Bir iş sözleşmesindeki ceza koşulunun geçerliliği TBK m. 420'ye göre belirlenir. Bu maddeye göre temel şart, ceza koşulunun 'sadece işçi aleyhine' olmaması, yani karşılıklı (iki taraflı) olmasıdır. Yargıtay İBK kararına göre de, işçi aleyhine belirlenen ceza koşulu, miktar ve koşul olarak işveren aleyhine belirleneni aşamaz. Sorudaki örnekte, eğer aynı koşullarda işveren için de bir cezai şart öngörülmüşse ve işçi aleyhine daha ağır bir durum yaratmıyorsa, bu ceza koşulu 'aylık ücretin dörtte birini' aşsa dahi geçerlidir. TBK m. 439, tarafların ceza koşulu kararlaştırma serbestisini sınırlamaz.