Vergi kaçakçılığı suçlarında 'mütalaa şartı'nın (VUK m. 367) hukuki niteliği nedir? Yargıtay'ın bu konudaki istikrarlı görüşü ve bu şart yerine getirilmeden açılan bir ceza davasında mahkemenin nasıl bir usuli karar vermesi gerektiğini açıklayınız.

Metindeki açıklamalara göre, vergi idaresinin mütalaası, Yargıtay'ın istikrarlı kararlarında bir 'kovuşturma/yargılama şartı' olarak kabul edilmektedir. Bu, ceza davasının esasına girilebilmesi için yerine getirilmesi gereken bir usuli ön koşuldur. VUK m. 367 uyarınca, vergi incelemesi yapan yetkililer suçun tespit edilmesi halinde durumu ilgili komisyon mütalaası ile Cumhuriyet Başsavcılığına bildirirler. Eğer savcılık suçu başka bir yolla öğrenirse, vergi dairesinden inceleme yapmasını ve sonucunu (mütalaayı) kendisine bildirmesini istemelidir. Yargıtay'a göre, bu mütalaa alınmadan bir ceza davası açılmışsa, mahkeme yargılamaya devam edemez. Bu durumda mahkemenin, 'durma kararı' vererek vergi idaresinin mütalaasının dosyaya sunulmasını beklemesi gerekir. Mütalaanın gelmemesi halinde ise davanın düşmesine karar verilmelidir (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 2016/5013 E., 2017/3131 K.). Verilen mütalaa ise mahkeme için bağlayıcı olmayıp, takdiri bir delil niteliğindedir.