Vergi kaçakçılığı suçunda, VUK m. 359/a'da yer alan 'muhasebe ve hesap hileleri yapma' fiilinin, aynı fıkradaki 'gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açmak' fiilinden farkı nedir? Bu iki fiilin ispat yöntemleri açısından ne gibi farklılıklar beklenebilir?

İki fiil de vergi matrahını azaltmayı amaçlasa da, işleniş biçimleri farklıdır: 1) Muhasebe ve Hesap Hileleri Yapma: Bu fiil, mevcut ve gerçek ticari işlemlere ilişkin kayıtların, muhasebe tekniği kullanılarak kasten yanlış veya yanıltıcı bir şekilde defterlere geçirilmesidir. Örneğin, amortismanların kasten yüksek hesaplanması, gider olmayan bir harcamanın gider gibi gösterilmesi, stok değerlemesinin kasten düşük yapılması gibi. Burada gerçek bir işlem vardır, ancak kaydı hilelidir. İspatı, defter ve belgeler üzerinde yapılacak teknik bir bilirkişi incelemesi ile mümkündür. 2) Gerçeğe Aykırı Hesap Açma: Bu fiil ise, tamamen hayali işlemler yaratmaktır. Gerçekte var olmayan müşterilere satış yapılmış gibi göstermek veya hiç mal alınmamış bir kişiden alım yapılmış gibi hesap açmak bu kapsama girer. Burada işlemin kendisi gerçektir, ancak işlem yapılan kişi sahtedir. İspatı, genellikle karşıt inceleme yoluyla olur. Yani, adına hesap açılan kişinin gerçekten var olup olmadığı, ticari bir faaliyetinin bulunup bulunmadığı, böyle bir işlemi yapıp yapmadığı araştırılır. Birincisi mevcut kaydın manipülasyonu iken, ikincisi yoktan bir kayıt yaratmaktır.