Vergi kaçakçılığı suçlarında, VUK m. 367 uyarınca vergi idaresinden alınan 'mütalaa'nın ceza yargılamasındaki delil niteliği nedir? Hakim, mütalaada varılan sonuçla (örneğin, suçun oluşmadığı yönündeki bir görüşle) bağlı mıdır?

Mütalaanın ceza yargılamasındaki delil niteliği, bir 'takdiri delil'dir. Sağlanan metinde de belirtildiği gibi, 'Vergi idaresinin bu şekilde vereceği mütalaalar ceza yargılamasında diğer deliller gibi takdiri delil mahiyetindedir.' Bu, hakimin mütalaada belirtilen görüşlerle ve varılan sonuçla bağlı olmadığı anlamına gelir. Mütalaa, yargılamanın yapılabilmesi için zorunlu bir 'kovuşturma şartı'dır, ancak içeriği itibarıyla hakim için bağlayıcı bir 'kesin delil' değildir. Hakim, dosyaya sunulan vergi tekniği ve vergi suçu raporlarını, mütalaayı, sanık ve tanık beyanlarını, bilirkişi raporlarını ve diğer tüm delilleri CMK m. 217 uyarınca serbestçe değerlendirir. Vergi idaresi, mütalaasında suçun oluşmadığı yönünde görüş bildirse bile, hakim dosyadaki diğer delillere dayanarak suçun oluştuğuna kanaat getirip mahkumiyet kararı verebilir. Tersi de mümkündür. Mütalaa, sadece uzman bir kurumun teknik ve hukuki görüşünü yansıtan bir delildir.