İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hatalı bularak kaldırdığında, her durumda kendisi yeniden yargılama yapıp esastan bir karar vermek zorunda mıdır? Hangi hallerde dosyayı yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine geri göndermesi zorunludur?

Hayır, her durumda kendisi karar vermek zorunda değildir. İstinaf mahkemesi kural olarak bir hüküm mahkemesi gibi çalışır ve ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yerine esastan yeni bir karar verir. Ancak, HMK m. 353/1-a'da sayılan istisnai ve ağır usuli hataların varlığı halinde, dosyayı esastan incelemeden, yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine göndermek zorundadır. Bu haller şunlardır: 1) Davaya bakması yasaklı hakimin karar vermiş olması. 2) Görevli veya yetkili olmayan mahkemece karar verilmesi. 3) Usule aykırı olarak davanın veya karşı davanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına ya da merci tayinine karar verilmesi. 4) Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması. Bu durumlar, yargılamanın temelden sakat olduğunu ve istinaf mahkemesinde telafi edilemeyecek kadar ciddi eksiklikler içerdiğini gösterir. Bu nedenle kanun, yargılamanın sağlıklı bir şekilde en baştan yapılabilmesi için dosyanın geri gönderilmesini zorunlu kılmıştır.