Bir ceza davasında istinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını CMK m. 289'da sayılan 'kesin hukuka aykırılık' hallerinden biri nedeniyle hukuka aykırı bulursa, nasıl bir karar verir? Bu durumda duruşma açarak yeni bir hüküm kurabilir mi?

Hayır, kural olarak kuramaz. CMK m. 280/1-c ve CMK m. 289 birlikte değerlendirildiğinde, istinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararında CMK m. 289'da sayılan 'kesin hukuka aykırılık' hallerinden birinin varlığını tespit ederse, 'hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine' karar verir. Bu haller, yargılamanın temelini sarsan, çok ciddi usuli hatalardır (örneğin, mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, sanığın yokluğunda duruşma yapılması, hükmün gerekçesiz olması vb.). Bu tür temel bir sakatlık varken, istinaf mahkemesinin bu sakatlığı gidererek yeni bir hüküm kurması mümkün görülmemiştir. Kanun, yargılamanın en baştan, sağlıklı bir şekilde ilk derece mahkemesinde tekrarlanmasını zorunlu kılmıştır. Bu nedenle istinaf mahkemesi bu durumda duruşma açmaz, doğrudan bozma ve geri gönderme kararı verir.