Hukuk davalarında istinaf kanun yolu ile temyiz kanun yolu arasındaki temel farklar nelerdir? Özellikle, 'vakıa denetimi', 'hukuki denetim' ve 'verilebilecek kararların niteliği' açısından bir karşılaştırma yapınız.
İstinaf ve temyiz, olağan kanun yolları olsalar da denetimin kapsamı ve niteliği açısından temel farklar içerirler: 1) Denetimin Kapsamı: - İstinaf: Hem 'vakıa denetimi' hem de 'hukuki denetim' yapar. Yani, ilk derece mahkemesinin delil değerlendirmesini, maddi olayları tespitini yeniden inceler ve gerekirse yeni delil toplayarak maddi vakıayı kendisi tespit eder. Aynı zamanda hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığını da denetler. - Temyiz: Sadece 'hukuki denetim' yapar. İstinaf mahkemesinin tespit ettiği maddi vakıaların doğru olduğunu kabul eder ve sadece bu vakıalara hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığını inceler. Yargıtay, kural olarak yeni delil toplayamaz, tanık dinleyemez. 2) Mahkemenin Niteliği: - İstinaf Mahkemesi: Bir 'hüküm mahkemesi' gibi çalışır. Gerekirse yargılamayı yeniden yapar ve esastan yeni bir karar verir. - Temyiz Mahkemesi (Yargıtay): Bir 'denetim mahkemesi'dir. Kural olarak esastan yeni bir karar vermez; istinaf kararını onar veya bozar. 3) Verilebilecek Kararlar: - İstinaf: İlk derece mahkemesi kararını kaldırarak davanın kabulüne, reddine veya düzelterek yeni bir hüküm kurulmasına karar verebilir. - Temyiz: İstinaf mahkemesi kararını 'onar', 'bozar' veya 'düzelterek onar'. Bozma kararı verdiğinde, dosyayı yeniden karar verilmesi için genellikle istinaf mahkemesine geri gönderir.