Hukuk davalarında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen bir iddia veya savunma, istinaf aşamasında ileri sürülebilir mi? HMK m. 357'de düzenlenen bu yasağın mantığını ve istisnalarını açıklayınız.

Kural olarak, ilk derece mahkemesinde usulüne uygun şekilde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar, istinaf aşamasında dinlenemez (HMK m. 357). Bu yasak, 'dar istinaf sistemi'nin bir gereğidir. İstinaf, yargılamanın tamamen yeniden yapılması değil, ilk derece yargılamasındaki hata ve eksikliklerin denetlenmesidir. Tarafların ilk derecede ileri sürebilecekleri iddiaları saklayıp istinafta ileri sürmeleri, yargılamanın uzamasına ve kötüye kullanılmasına yol açardı. Bu yasağın istisnaları şunlardır: 1) Kamu Düzenine İlişkin Hususlar: Taraflar ileri sürmese bile mahkemenin re'sen dikkate alması gereken kamu düzenine ilişkin iddia ve savunmalar (örn. görev, kesin hüküm) istinafta ileri sürülebilir. 2) Karşı Tarafın Açık Muvafakati: Karşı taraf, yeni bir iddia veya savunmanın ileri sürülmesine açıkça muvafakat ederse, bu yasak uygulanmaz. 3) Islah: Islah yoluyla iddianın veya savunmanın genişletilmesi yasağı istinaf aşamasında da geçerlidir, yani istinafta ıslah yapılamaz. Ancak Yargıtay'ın bazı kararlarında, ıslah hakkını ilk derecede kullanmamış tarafın, bozma sonrası yargılamada ıslah yapabileceği kabul edilmektedir.