Vergi kaçakçılığı suçlarında 'mütalaa' şartının (VUK m. 367) hukuki niteliği nedir? Cumhuriyet savcısının bir vergi kaçakçılığı suçunu başka bir yolla öğrenmesi durumunda izlemesi gereken usul nedir?

VUK m. 367'de düzenlenen ve vergi idaresi tarafından verilen mütalaa, Yargıtay'ın istikrarlı içtihatlarına göre bir 'kovuşturma/yargılama şartı'dır. Bu, mütalaa alınmadan vergi kaçakçılığı suçundan kamu davası açılamayacağı ve açılmışsa mahkemenin 'durma kararı' vererek mütalaanın sunulmasını beklemesi gerektiği anlamına gelir. Mütalaa, ceza yargılamasında 'takdiri delil' niteliğindedir, yani hakim mütalaadaki görüşle bağlı değildir. Cumhuriyet savcısının, vergi incelemesi dışında bir yolla (örneğin bir ihbarla) vergi kaçakçılığı suçunun işlendiğini öğrenmesi halinde, doğrudan iddianame düzenleyemez. Bu durumda savcı, ilgili vergi dairesine durumu bildirerek inceleme yapılmasını talep eder. Kamu davasının açılabilmesi için bu inceleme sonucunda hazırlanacak rapor ve verilecek mütalaanın Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi zorunludur (VUK m. 367).