Bir kira ilişkisinde kiralananın tahliyesi sonrası, kiraya veren tarafından yaptırılan delil tespiti raporuna, yokluğunda tespit yapılan kiracının itiraz hakkı hangi usule tabidir ve bu itirazın hükme etkili olabilmesi için hangi şartlar gereklidir? Mahkemenin, tebliğ edilmemiş ve itiraza uğramış bir tespit raporunu tek başına hükme esas alması neden hukuka aykırıdır? (Yargıtay 6. HD, E. 2013/16525, K. 2014/9119)

Delil tespiti raporuna itiraz usulü ve bu itirazın hükme etkisi şu şekildedir: **İtiraz Usulü:** Delil tespiti (HMK m. 400 vd.), karşı tarafın yokluğunda yapılmışsa, tespitin yapıldığını ve raporun içeriğini öğrenen tarafın bu rapora itiraz etme hakkı vardır. 6100 sayılı HMK'nın 281. maddesi (mülga 1086 sayılı HUMK'un 283. maddesinin yollamasıyla) uyarınca, bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren **iki haftalık** süre içinde rapora itiraz edilebilir. Eğer rapor usulüne uygun olarak karşı tarafa tebliğ edilmemişse, bu süre başlamaz ve taraf, yargılama sırasında raporun içeriğini öğrendiğinde itirazlarını sunabilir. **İtirazın Hükme Etkisi:** Eğer delil tespiti raporuna süresi içinde itiraz edilmezse veya itiraz hakkından feragat edilirse, rapor taraflar açısından kesinleşir ve hükme esas alınabilir. Ancak, rapora süresinde ve usulüne uygun olarak itiraz edilirse, bu rapor artık tek başına hükme esas alınamaz. Mahkemenin, bu itirazları dikkate alarak yeniden bir değerlendirme yapması zorunludur. **Mahkemenin İtiraza Uğramış Raporu Hükme Esas Almasının Hukuka Aykırılığı:** Atıf yapılan Yargıtay kararında da belirtildiği gibi, mahkemenin, davalıya (kiracıya) usulüne uygun tebliğ edilmemiş ve yargılama sırasında içeriğine itiraz edilmiş bir delil tespiti raporunu tek başına hükme esas alarak karar vermesi hukuka aykırıdır. Bunun nedenleri: 1. **Savunma Hakkının ve Çelişmeli Yargılama İlkesinin İhlali:** Karşı tarafın, aleyhine olan bir delili inceleme, ona karşı beyanda bulunma ve aksini ispatlama hakkı, savunma hakkının temel bir gereğidir. Tebliğ edilmeyen ve itiraza uğrayan bir rapora dayanmak bu hakkı ihlal eder. 2. **Eksik İnceleme:** İtirazlar, tespit raporundaki bulguların veya değerlendirmelerin hatalı olabileceğine işaret eder. Mahkemenin bu itirazları görmezden gelerek, yeniden bir bilirkişi incelemesi yaptırmadan veya mevcut itirazları karşılayacak bir değerlendirme yapmadan karar vermesi, 'eksik inceleme' ile hüküm kurması anlamına gelir ve bu durum bir bozma nedenidir. Doğru usul, mahkemenin itirazları dikkate alarak, gerekiyorsa yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırması ve ancak ondan sonra toplanan tüm delillere göre bir karar vermesidir. (Kaynak: hmk-madde-406-diger-gecici-hukuki-korumalar.html)