İdari yargılamada 're'sen araştırma ilkesi' ile 'taraflarca hazırlama ilkesi' arasındaki temel fark nedir? Bu ilkelerin yargılama üzerindeki etkileri nelerdir?

İdari yargılama usulünde 're'sen araştırma ilkesi' benimsenmiştir (İYUK m. 20/1). Bu ilkeye göre, davanın sevk ve idaresi, maddi olayın araştırılması ve delillerin elde edilmesi, hukuki tavsif, uygulanacak hukuk kuralının belirlenmesi hakim tarafından kendiliğinden yapılır. Hakim, taraflarca sunulan delillerle bağlı değildir. Özel hukuk alanında ise (Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda) 'taraflarca hazırlama ilkesi' geçerlidir; hakim, belirli yasal zorunluluklar dışında tarafların iddia, delil ve belgeleriyle bağlı olup, bunların taraflarca mahkemeye sunulması gerekir. Re'sen araştırma ilkesi idarenin hukuka uygun işlem tesis etmesini ve kamu yararını sağlarken, taraflarca hazırlama ilkesi bireysel hak ve menfaatlerin korunmasını ön planda tutar. (İYUK m. 20/1, HMK ve Danıştay İDDK 2021/4 E. 2023/1 K.).