Türk hukuk sisteminde 'ajan provokatör' kavramının hukuki durumu nedir? Gizli soruşturmacıdan farkını ve ajan provokatörün ceza sorumluluğuna ilişkin tartışmayı açıklayınız.

Ajan provokatör, devlet organlarının himayesiyle ve/veya kontrolü altında bulundurduğu kişileri bir suç işlemeye teşvik eden, yönlendiren kişidir. Yazarın belirttiğine göre, ajan provokatör hukuk sistemimizde mevcut değildir. Gizli soruşturmacı (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda bir koruma tedbiri olarak öngörülen), edilgen davranarak kişiyi suç işlemeye yöneltmeyen ve sadece delil ile bilgi toplayan kişiyken, ajan provokatör aktif faaliyette bulunarak suçun işlenmesinde etkili olan kişidir. Gizli soruşturmacının ceza almaması için, suçun hazırlanmasına karışmamış ve suç işleme iradesi bulunmayan kişileri suça yöneltmemiş olması gerekmektedir. Ajan provokatörün ceza sorumluluğuna ne şekilde gidileceği değerlendirildiğinde ise, bunun suça iştirak kuralları çerçevesinde (TCK m.37, 38, 39) yapılması gerektiği söylenmektedir. Yazar, kamu görevlisi olmayan kişilerin de ajan provokatör olarak hareket edebileceğinin kabul edilmesi gerektiğini ve bu tür kişilerin iştirak kuralları çerçevesinde cezalandırılmasının hukuk devleti ilkesi için gerekli olduğunu savunmaktadır. (CMK md. 150/3; TCK md. 37, 38, 39) (şen.av.tr/tr/makale/hakaret-endüstrisinin-ceza-sorumlulugu)