Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda 'dava şartı' kavramını açıklayınız ve HMK 114/1-d maddesi uyarınca 'taraf ve dava ehliyeti'nin dava şartı olarak re'sen incelenmesi gerekliliğini tartışınız. İstinaf aşamasındaki önemini belirtiniz.

Dava şartları, davanın açılabilmesi ve yargılamanın devam edebilmesi için varlığı veya yokluğu gereken hukuki olgulardır. HMK'nın 114/1-d maddesi, 'taraf ve dava ehliyeti'ni dava şartı olarak düzenlemektedir. Bu hususun her aşamada kamu düzeni nedeniyle re'sen (kendiliğinden) değerlendirilmesi gerekmektedir. Dava şartı, davanın açılmasından hükmün verilmesine kadar var olmalıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2022/6260 E., 2022/13026 K. sayılı kararına göre, şikayetçi yasal sürede istinaf süre tutum dilekçesi sunmasına rağmen, gerekçeli karar tebliğinden itibaren 10 günlük yasal sürede gerekçeli istinaf dilekçesi sunmamış olsa bile, aktif husumet ehliyetinin kamu düzeni nedeniyle re'sen değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durum, istinaf incelemesinin kapsamı HMK 355'e göre dilekçede belirtilen sebeplerle sınırlı olsa dahi, dava şartlarına ilişkin eksikliklerin her zaman incelenebileceğini göstermektedir. (HMK md. 114/1-d, 355) Yargıtay 12. Hukuk Dairesi - 2022/6260 E. , 2022/13026 K.