Mirasbırakanın, saklı paylı mirasçılarının saklı paylarını ihlal eden ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarının tenkisi için açılan 'tenkis davası' ile ölüme bağlı tasarrufun sakatlığına dayanan 'iptal davası' arasındaki temel farklar nelerdir?

Tenkis davası (TMK m.560 vd.) ile iptal davası (TMK m.557 vd.) miras hukukunda farklı amaçlara hizmet eden iki ayrı davadır: 1) Amaç ve Konu: Tenkis davasının amacı, geçerli bir tasarrufun, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü sınırını (tasarruf nisabını) aşan kısmının etkisizleştirilmesi ve saklı payın korunmasıdır. Burada tasarrufun kendisi geçerlidir, sadece miktarı fazladır. İptal davasının amacı ise, tasarrufun kendisinin hukuken sakat (geçersiz) olduğunu (örn: ehliyetsizlik, irade fesadı, şekil eksikliği) tespit ettirerek tamamen ortadan kaldırmaktır. 2) Sonuç: Tenkis davası sonucunda tasarruf tamamen iptal olmaz, sadece saklı payı ihlal eden kısmı 'indirilir'. İptal davası sonucunda ise tasarruf, geçmişe etkili olarak tamamen geçersiz hale gelir. 3) Koşullar: Tenkis davası için saklı payın ihlal edilmiş olması yeterlidir. İptal davası için ise TMK m.557'de sayılan özel iptal sebeplerinden birinin (ehliyetsizlik, hata, hile, korkutma, hukuka/ahlaka aykırılık, şekil eksikliği) bulunması zorunludur. Bir tasarruf hem iptal sebebini taşıyor hem de saklı payı ihlal ediyorsa, mirasçı her iki davayı da terditli olarak (kademeli olarak) açabilir; öncelikle iptalini, olmazsa tenkisini talep edebilir. (Kaynak: or.av.tr/sakli-pay-nedir/)