Rüşvet suçuna aracılık etme fiilinin (TCK m. 252/5), bağımsız bir suç tipi olarak değil de 'müşterek faillik' olarak düzenlenmesinin, ceza sorumluluğunun belirlenmesi açısından pratik sonuçları nelerdir? Aracı olan kişinin, rüşvet alan veya verenden daha az kusurlu olduğu durumlarda, cezanın bireyselleştirilmesi nasıl sağlanır?

Bu fiilin 'müşterek faillik' olarak düzenlenmesinin en önemli pratik sonucu, aracı olan kişinin, rüşvet alan veya veren kişiyle 'aynı cezai sorumluluğa' tabi tutulmasıdır. Yani aracı, TCK m. 39'daki 'yardım eden' gibi daha az bir ceza değil, suçun asli faili gibi tam ceza alır. Bu, kanun koyucunun rüşvet suçunun işlenmesindeki aracı rolünü ne kadar tehlikeli gördüğünü ve caydırıcılığı artırma niyetini gösterir. Aracı olan kişinin, diğer faillerden daha az kusurlu olduğu durumlarda cezanın bireyselleştirilmesi, TCK'nın genel hükümleri çerçevesinde, özellikle 'temel cezanın belirlenmesi' (TCK m. 61) aşamasında sağlanır. Hakim, temel cezayı belirlerken: - **Failin kastının yoğunluğunu,** - **Suçun işleniş biçimini,** - **Failin suçun işlenmesindeki rolünü ve katkısının derecesini** göz önünde bulundurur. Müşterek faillik, tüm faillerin aynı miktarda ceza alacağı anlamına gelmez. Hakim, rüşvet anlaşmasını kuran, pazarlığı yürüten ve sürece tam hakim olan bir aracı ile sadece bir kereliğine para transferine yardım eden daha pasif bir aracının kusur derecesinin aynı olmadığını değerlendirebilir. Bu değerlendirme sonucunda hakim, daha az kusurlu gördüğü aracı için ceza aralığının (4 yıldan 12 yıla kadar) alt sınırına yakın bir temel ceza belirlerken, daha çok kusurlu gördüğü diğer failler için üst sınıra daha yakın bir ceza tayin edebilir. Ayrıca, TCK m. 62'deki 'takdiri indirim' nedenleri de her bir fail için ayrı ayrı değerlendirilir. Bu şekilde, kanuni tip olarak herkes müşterek fail sayılsa da, cezanın bireyselleştirilmesi ilkesi gereği her failin cezası kendi kusuruna göre belirlenir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/rusvet-sucu-cezasi-nedir.html)