Şüpheli hakkında adli kontrol kararı verilebilmesi için sorgusunun yapılması kanuni bir zorunluluk mudur? Özellikle 'yurt dışına çıkmamak' gibi bir tedbirin, şüphelinin gıyabında verilip verilemeyeceğini, koruma tedbirlerinin niteliği açısından tartışınız.
Hayır, şüpheli hakkında adli kontrol kararı verilebilmesi için sorgusunun yapılması her durumda kanuni bir zorunluluk değildir. CMK'da, tutuklama kararından önce kural olarak şüphelinin sorguya çekilmesi (m. 101/2) zorunlu tutulmuşken, adli kontrol için böyle açık bir şart öngörülmemiştir. Bu durum, adli kontrolün tutuklamaya göre daha hafif bir tedbir olmasından ve bazı tedbirlerin niteliğinin gıyapta karar vermeyi gerektirmesinden kaynaklanır. 'Yurt dışına çıkmamak' gibi bir tedbirin şüphelinin gıyabında verilmesi mümkündür ve hatta zorunludur. Bunun sebepleri şunlardır: 1. **Tedbirin Amacının Boşa Çıkarılmasının Önlenmesi:** Eğer yurt dışına çıkış yasağı kararı vermek için şüphelinin mahkemeye gelmesi beklenseydi, kaçma şüphesi olan bir kişi bu durumu fırsat bilerek karar verilmeden önce yurt dışına kaçabilirdi. Bu da tedbirin amacını tamamen boşa çıkarırdı. 2. **Tedbirin Niteliği:** Yurt dışına çıkış yasağı gibi bazı tedbirler, kişinin fiziki varlığını gerektirmeyen, idari ve hukuki nitelikteki kısıtlamalardır. Bu kararın uygulanması, pasaport polisine bildirim yapılması gibi idari işlemlerle sağlanır. 3. **Usul Ekonomisi:** Soruşturma aşamasında savcı, şüphelinin ifadesini aldıktan sonra, onu serbest bırakıp, dosya üzerinden sulh ceza hakimliğinden adli kontrol talebinde bulunabilir. Şüpheliyi sadece bu karar için mahkemeye getirmek, hem kişi için bir külfet hem de usul ekonomisine aykırılık teşkil edebilir. Ancak, 'konutunu terk etmemek' veya 'belirli yerlere başvurmak' gibi kişinin doğrudan katılımını ve bilgilendirilmesini gerektiren daha ağır tedbirler için, genellikle şüphelinin hazır bulunduğu bir sorgu sonrası karar verilmesi 'adil yargılanma hakkı' ve 'savunma hakkı' açısından daha uygundur. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/adli-kontrol-karari-itiraz/)